Vlaanderen knipt 179 miljoen euro uit groenestroomsteun bij negatieve stroomprijzen
Subsidies voor onder andere grote zonneparken verminderen
Uit een artikel van De Tijd blijkt dat Vlaanderen vanaf 2027 fors snoeit in de certificatensteun voor grote zonneparken, windturbines en warmtekrachtinstallaties. Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) wil daarmee tussen 2027 en 2035 zo'n 179 miljoen euro aan steunkosten vermijden. Vooral oudere PV-installaties worden getroffen. Tegelijk moet de ingreep producenten stimuleren om hun productie beter af te stemmen op de vraag naar elektriciteit.
Opmerkelijke tegenstelling
De snelle uitbouw van zonne- en windenergie zorgt steeds vaker voor momenten waarop het aanbod de vraag overstijgt en de elektriciteitsprijs onder nul zakt. Dat legt een opmerkelijke tegenstelling bloot: gezinnen met zonnepanelen kunnen bij negatieve injectietarieven moeten betalen om stroom op het net te zetten, terwijl bepaalde grote, historisch gesubsidieerde installaties groenestroomcertificaten blijven ontvangen.
“Gezinnen met zonnepanelen betalen soms om stroom op het net te zetten, terwijl grote installaties zelfs bij een overaanbod subsidies krijgen”, zegt Depraetere. “Dat is moeilijk uit te leggen.”
Van zes uur naar één kwartier
Vanaf 1 januari 2027 scherpt Vlaanderen daarom de regels voor groenestroom- en warmtekrachtcertificaten aan. Vandaag vervalt de steun voor bepaalde grote installaties pas wanneer de elektriciteitsprijzen minstens zes opeenvolgende uren negatief zijn. Straks zal productie tijdens een kwartier met een negatieve elektriciteitsprijs al niet meer in aanmerking komen voor certificatensteun.
Onderzoek wijst uit dat de rendabiliteit van zonneparken beperkt blijft
Daardoor verdwijnt de subsidieprikkel om bij een overaanbod te blijven produceren. Exploitanten krijgen zo een sterker economisch signaal om tijdelijk af te schakelen, elektriciteit op te slaan of het lokale verbruik te verhogen.
“Zo stopt Vlaanderen sneller met het subsidiëren van stroom waarvoor op dat moment geen vraag is”, aldus Depraetere.
Vooral oudere zonne-installaties getroffen
Over de periode 2027-2035 raamt Vlaanderen de vermeden steunkosten op ongeveer 179 miljoen euro. Het grootste deel daarvan komt van zonnepanelen. Volgens cijfers van Voka wordt bij PV ongeveer 98,9 miljoen euro minder steun uitgekeerd, waarvan meer dan 97 % betrekking heeft op installaties die vóór 2013 in gebruik werden genomen.
Volgens De Tijd wordt daarnaast ongeveer 63 miljoen euro bespaard bij warmtekrachtkoppelingen (WKK's) en circa 17 miljoen euro bij windturbines.
Dat oudere PV-installaties zo zwaar doorwegen, hangt samen met de royale steunregimes waarmee Vlaanderen destijds investeringen in hernieuwbare energie stimuleerde. Volgens De Tijd zullen de groenestroomcertificaten voor zonnepanelen tegen 2030 naar schatting 14,5 miljard euro hebben gekost.
Vandaag ligt de uitdaging elders. Door de sterke groei van hernieuwbare energie wordt het steeds belangrijker om productie, verbruik en opslag op elkaar af te stemmen.
Flexibiliteit wordt belangrijker
Ook voor bouwheren en projectontwikkelaars heeft die evolutie gevolgen. Een grote PV-installatie dimensioneren op maximale jaarproductie is niet langer vanzelfsprekend. De vraag wordt steeds meer wat er met de elektriciteit gebeurt op momenten dat de productie hoog en de marktprijs laag of zelfs negatief is.
Eigenverbruik, batterijopslag, laadpleinen, warmtepompen en slimme energiesturing winnen daardoor aan belang. Voor grote vastgoed- en bedrijfsprojecten verschuift de businesscase van zoveel mogelijk elektriciteit produceren naar het optimaal benutten van de lokaal opgewekte energie.
Voor WKK-installaties ligt dat complexer. Ze produceren tegelijk elektriciteit en warmte en zijn vaak geïntegreerd in industriële processen, waardoor afschakelen niet altijd eenvoudig is.
Voka waarschuwt voor rechtszekerheid
Dat de nieuwe regels ook voor bestaande installaties gelden, stuit op kritiek vanuit het bedrijfsleven.
“Ondernemingen moeten erop kunnen vertrouwen dat de spelregels waarop zij langetermijninvesteringen baseren niet tijdens de rit worden gewijzigd”, zegt Voka-topman Frank Beckx. “Daarom hadden bestaande installaties voor ons buiten deze ingreep moeten blijven.”
Ook juridisch lag de hervorming niet voor de hand. De Raad van State vroeg volgens De Tijd bijkomende garanties dat investeringen in bestaande installaties voldoende kunnen worden terugverdiend. Depraetere verwijst naar onderzoek van consultant Trinomics, dat erop zou wijzen dat de impact op de rendabiliteit van zonneparken beperkt blijft.
Door vertraging in het dossier is de geraamde besparing intussen teruggevallen van ongeveer 290 naar 179 miljoen euro.
Van maximale productie naar maximale waarde
Die 179 miljoen euro wordt niet rechtstreeks onder Vlaamse gezinnen verdeeld. Het gaat om vermeden steunkosten tussen 2027 en 2035. Omdat de certificaten via het elektriciteitssysteem en de energiefactuur worden gefinancierd, moeten lagere steunkosten uiteindelijk wel de factuur voor gezinnen en bedrijven drukken.
De hervorming illustreert tegelijk een bredere omslag in het energiesysteem. Niet alleen de hoeveelheid hernieuwbare energie telt, maar steeds meer ook wanneer ze wordt geproduceerd en verbruikt.
Voor ontwerpers, studiebureaus, ontwikkelaars en bouwheren betekent dat dat zonnepanelen, batterijen, laadinfra en energiemanagement steeds meer als één geïntegreerd energiesysteem moeten worden bekeken. Voor grote zonneprojecten verschuift de businesscase zo van maximale productie naar maximale waarde van elke geproduceerde kilowattuur.
Bron: De Tijd